Met filmjournalist en scenarioschrijver Rogier Proper heb ik Cinema Perdu gemaakt. Daarin gaat hij in gesprek met de Amsterdamse schrijver Guus Luijters, die begin januari dit jaar overleed. Een gedeelde voorliefde voor de verdwenen bioscopen bleek de basis van deze podcast.
Luijters vertelde graag over zijn ervaringen in de bioscoop. Van jongsaf werd hij door zijn ouders al meegenomen naar de film. Hij was een liefhebber en schreef later zelf ook scenario’s. In de naoorlogse jaren en de jaren 50 en 60 bloeide het bioscoopleven op in Amsterdam. Iedere buurt had wel een paar bioscopen.
Begin 2024 werd bij Luijters uitgezaaide kanker vastgesteld en uitputtende chemotherapie zag hij niet zitten. Dat betekende wel dat ons slapende plan om in ieder geval met Luijters te gaan spreken in een stroomversnelling kwam. Omdat Rogier hem al kende uit studietijd was hij de aangewezen man om hem te gaan spreken. Van augustus tot in november spraken zij meermalen met elkaar, waaruit we 9 afleveringen samenstelden.
Een oud en gedeeld idee
Het was zo’n idee dat af en toe weer eens opdook: de verdwenen Amsterdamse bioscopen. Fietsend door mijn woonplaats stuitte ik dan weer op zo’n pand dat inmiddels een andere bestemming had gekregen. Of een half verhaal over een theater dat er ooit had gestaan, maar was gesloopt of afgefikt.
Zoals in Nieuw-West waar ik als filmrecensent vaak persvoorstellingen bezocht in Cinema International aan het August Allebeplein. Er staan nu een politiebureau en een moskee. Het was een bioscoop uit de jaren 70, in de bijpassende kleuren groen, oranje en bruin, maar met uitstekende projectie en geluid. Ik zag er de remake van Cape Fear (1991) van Martin Scorcese, met een huiveringwekkende Robert De Niro.
Toen ik in 1986 in Amsterdam kwam wonen, sloot ik me al snel aan bij het Amsterdams Filmhuis Rialto. Doordat de stichting Amsterdams Filmhuis een nieuwe plek vond in de oude buurtbioscoop van de familie Dumée redde zij het wat vervallen theater. Begin jaren 90 kreeg Rialto zicht op regelmatige premières van distributeur International Art Film en daarmee op een verbouwingssubsidie.
Met alle vrijwilligers namen we de eerste sloopwerken zelf ter hand namen. Ik kwam toen bij de oude kassa wat briefjes en kaartjes tegen. Dat bleek een geheime correspondentie tussen de mevrouw van de kassa en een medewerker, waarschijnlijk uit de jaren 60. Dat gaf mij het idee voor een podcast, zeker nadat ik op internet nog een lijst vond met meer dan 80 adressen. Adressen waar zich ooit of tot op heden een bioscoop of filmzaal had bevonden.
Wandelen tijdens corona
Hoe we achter de gedeelde voorliefde kwamen, kan ik niet meer goed terughalen. Nog half in de greep van de coronapandemie sprak ik in augustus 2021 met Rogier Proper af op zijn kantoor. We waren elkaar op straat tegengekomen tijdens het wandelen, de ommetjes, een bezigheid die tijdens de pandemie bij velen populair werd.
Een echt plan hebben we toen gemaakt, maar één ding was zeker. We zouden dan zeker met Guus Luijters moeten gaan spreken. En zo geschiedde. En hoewel Guus tijdens de gesprekken die Rogier met hem voerde soms wat zwakker klonk, hoorden we ook dat hij ervan heeft genoten. Hij diste soms schaterend allerlei verhalen op of plaagde Rogier met zijn voorkeur voor bepaalde films.
In alle afleveringen komt onmiskenbaar naar voren dat sommige bioscooprituelen, zoals de ouvreuse, versnaperingen in de pauze en volop roken in de zaal, tot het verleden behoren. Maar naar de film gaan we nog altijd.
Cinema Perdu is te beluisteren via Spotify en Apple Podcasts (en daaraan verbonden apps: Castbox, Pocketcasts, Overcast)
Geef een reactie